Śliwki trafiają do skupu, ale rachunek może zaskoczyć. Przy tych cenach liczy się każda tona

Pełne skrzynki śliwek nie zawsze oznaczają dobry sezon finansowy. Przy plonie liczonym w dziesiątkach ton o wyniku gospodarstwa może zdecydować różnica kilkudziesięciu groszy na kilogramie, a jeszcze większe znaczenie ma to, jaka część owoców trafi na rynek deserowy, a jaka do skupu i przetwórstwa. Gdy zestawi się ceny sprzedaży z kosztami założenia nowoczesnego sadu, sięgającymi nawet około 180 tys. zł za hektar, ekonomia produkcji śliwek zaczyna wyglądać zupełnie inaczej.

Cena śliwek w skupie to dopiero początek rachunku

W szczycie zbiorów uwaga producentów naturalnie koncentruje się na cenach. Ile płaci skup? Czy stawka wzrosła? Czy warto jeszcze poczekać ze zbiorem? Jak wyceniana jest konkretna odmiana?

To ważne pytania, ale pojedyncza cena za kilogram nie pokazuje jeszcze sytuacji gospodarstwa.

Znacznie więcej mówi zestawienie ceny, wielkości plonu i kosztu uzyskania kilograma owoców. Przy zbiorze 20 ton z hektara każda różnica wynosząca 10 groszy na kilogramie oznacza 2 tys. zł różnicy w przychodzie z hektara. Przy 30 tonach jest to już 3 tys. zł.

Jeżeli różnica między dwoma kanałami sprzedaży albo terminami dostawy wynosi 50 groszy/kg, mówimy odpowiednio o 10 tys. i 15 tys. zł na hektarze.

I właśnie dlatego pozornie niewielkie ruchy cenników są w sadownictwie obserwowane tak uważnie.

Skup i rynek deserowy to dwa różne rachunki

Szczególnie istotna jest struktura plonu. Nie każda śliwka zebrana z drzewa zostanie sprzedana w tej samej cenie.

Owoce spełniające wymagania dotyczące wielkości, wyglądu, dojrzałości czy jakości mogą znaleźć odbiorcę na rynku deserowym. Pozostała część produkcji może zostać skierowana do przetwórstwa, gdzie mechanizm wyceny wygląda inaczej.

Dlatego dwóch producentów osiągających identyczny plon 25 ton z hektara może zakończyć sezon z zupełnie innym wynikiem.

Pierwszy może uzyskać wysoki udział dobrze wycenionego towaru deserowego. U drugiego większa część owoców trafi do skupu po niższej cenie. Liczba ton pozostanie podobna, ale wartość całej produkcji już nie.

To jeden z powodów, dla których informacje o bieżących stawkach warto zestawiać z analizami technologii i ekonomiki produkcji. TRSK.pl – portal sadowniczy koncentruje się właśnie na zagadnieniach istotnych z punktu widzenia producentów owoców, łącząc temat rynku z praktyką prowadzenia sadu.

Przy 25 tonach z hektara kilkadziesiąt groszy robi dużą różnicę

Najprościej pokazać to na przykładzie. Załóżmy plon wynoszący 25 ton śliwek z hektara.

Wtedy średnia cena uzyskana ze sprzedaży całego plonu daje:

• 1,00 zł/kg – 25 000 zł przychodu brutto,
• 1,50 zł/kg – 37 500 zł,
• 2,00 zł/kg – 50 000 zł,
• 2,50 zł/kg – 62 500 zł,
• 3,00 zł/kg – 75 000 zł.

Nie są to prognozy aktualnych cen skupu, lecz proste scenariusze pokazujące wrażliwość wyniku na cenę sprzedaży.

Różnica między średnią 1,50 a 2,50 zł/kg przy takim samym plonie wynosi aż 25 tys. zł z hektara.

A przecież nadal mówimy o przychodzie, a nie dochodzie producenta.

Za sadem stoi inwestycja liczona nawet w setkach tysięcy złotych

Cena w skupie nabiera jeszcze większego znaczenia, gdy spojrzy się na wcześniejsze nakłady.

Branżowe kalkulacje wskazują, że założenie hektara nowoczesnego sadu śliwowego może pochłonąć około 83–121 tys. zł w standardowym wariancie. Przy intensywnej technologii koszt może wzrosnąć do około 121–178 tys. zł.

Na tę kwotę składają się nie tylko drzewka. Pieniądze pochłaniają m.in.:

• przygotowanie gleby,
• kwalifikowany materiał szkółkarski,
• rusztowania i konstrukcje wsporcze,
• system nawadniania i fertygacji,
• ogrodzenie,
• sadzenie i montaż infrastruktury.

Do tego każdego roku dochodzą koszty prowadzenia plantacji. Sad trzeba chronić, nawozić, ciąć i nawadniać. Owoce trzeba zebrać, a zależnie od modelu sprzedaży również posortować, przygotować i dostarczyć odbiorcy.

TRSK.pl, jako portal sadowniczy analizujący również ekonomiczną stronę produkcji, zwraca uwagę na jeszcze jeden ważny element – nowy sad nie zaczyna od razu pracować z pełną wydajnością. Pierwsze owoce mogą pojawić się w 2.–3. roku, ale pełnego plonowania można oczekiwać zazwyczaj dopiero około 5.–6. roku.

Rekordowy plon może być gorszy od mniejszego, ale droższego

To jeden z paradoksów produkcji owoców. Sadownik może zebrać więcej śliwek, a mimo tego uzyskać słabszy wynik ekonomiczny.

Jeżeli wysoka podaż w okresie zbiorów wywiera presję na ceny, dodatkowe tony nie muszą rekompensować niższej stawki za kilogram. Jednocześnie większy zbiór oznacza więcej pracy, opakowań, transportu i innych kosztów związanych z zagospodarowaniem owoców.

Dlatego plon z hektara nie powinien być jedynym miernikiem udanego sezonu.

Znacznie więcej mówi wartość sprzedanego plonu pomniejszona o koszty jego wyprodukowania. W sadzie towarowym ogromne znaczenie ma również udział owoców, za które można uzyskać wyższą cenę.

Prawdziwe pytanie brzmi nie „ile płacą za śliwkę?”

Cenniki skupów pozostają niezwykle ważne, szczególnie w okresie intensywnych zbiorów. Jednak dla producenta jeszcze ważniejsze powinno być pytanie o średnią cenę uzyskaną za cały plon.

Dopiero ona pokazuje, ile naprawdę wart był hektar produkcji.

Przy kosztach założenia nowoczesnego sadu dochodzących do około 180 tys. zł różnica pomiędzy produkcją dużej ilości surowca a wysokim udziałem wartościowego towaru handlowego może mieć znaczenie dla zwrotu całej inwestycji.

W przypadku śliwek liczą się więc nie tylko tony. Liczy się to, ile ostatecznie wart jest każdy zebrany kilogram – i ile zostaje producentowi po jego wyprodukowaniu.

Źródło danych dotyczących kosztów założenia sadu: TRSK.pl